در دنیای تجارت بینالملل، حمل و نقل کالا از اهمیت ویژهای برخوردار است. یکی از مهمترین نکاتی که در حمل و نقل کالا باید در نظر گرفته شود، این است که مسئولیت تحویل کالا از چه زمانی به عهده خریدار منتقل میشود.
در این مقاله قصد داریم به سوال فرق fob و fca چیست؟ پاسخ دهیم و به بررسی دو اصطلاح FOB و FCA بپردازیم که در تجارت بینالملل برای تعیین مسئولیت تحویل کالا استفاده میشوند. پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
تعریف FOB و FCA
FOB و FCA دو اصطلاح از مجموعه اصطلاحات Incoterms 2020 هستند که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) منتشر شدهاند. این اصطلاحات، وظایف و مسئولیتهای فروشنده و خریدار را در یک معامله تجاری بینالمللی مشخص میکنند.
FOB مخفف Free On Board است و به این معناست که فروشنده کالا را در عرشه کشتی در بندر مبدأ به خریدار تحویل میدهد. در این حالت، هزینههای حملونقل دریایی و بیمه تا رسیدن کالا به بندر مقصد بر عهده خریدار است.
FCA مخفف Free Carrier است و به این معناست که فروشنده کالا را به اولین حامل در مبدأ تحویل میدهد. این حامل میتواند کامیون، هواپیما، قطار یا کشتی باشد. در این حالت، هزینههای حملونقل تا رسیدن کالا به مقصد بر عهده خریدار است.
تفاوت اصلی FOB و FCA در نقطه انتقال ریسک و هزینه از فروشنده به خریدار است. در FOB، این انتقال در عرشه کشتی در بندر مبدأ انجام میشود. در FCA، این انتقال در مبدأ انجام میشود، اما ممکن است در یک مکان غیر از بندر باشد.
بیشتر بخوانید: Fca چیست؟
انتخاب FOB یا FCA به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
● نوع کالای مورد معامله
● مسافت بین مبدأ و مقصد
● هزینههای حملونقل
● شرایط بازار
به طور کلی، FOB برای کالاهایی که به صورت فله یا در کانتینر حمل میشوند و مسافت زیادی تا مقصد دارند، مناسبتر است. FCA برای کالاهایی که به صورت خردهفروشی حمل میشوند یا مسافت کوتاهی تا مقصد دارند، مناسبتر است.
در صورت اطلاع از شرایط پست سریع بین المللی، با کارشناسان ما در پست تی ان تی در ارتباط باشید.
تفاوتهای FOB و FCA
بهطور کلی در پاسخ به سوال فرق fob و fca چیست؟ باید بگوییم که در FOB، فروشنده کالا را در عرشه کشتی در بندر مبدأ تحویل میدهد. در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام بارگیری بر عهده فروشنده است. همچنین، هزینه حمل کالا از بندر مبدأ تا مقصد بر عهده خریدار است.
در FCA، فروشنده کالا را به حمل کننده مشخص شده توسط خریدار تحویل میدهد. در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل به حمل کننده بر عهده فروشنده است. همچنین، هزینه حمل کالا از نقطه تحویل تا مقصد بر عهده خریدار است.
در ادامه چند مثال از کاربرد FOB و FCA آورده شده است:
یک فروشنده ایرانی قصد دارد یک محموله کالا را به یک خریدار ایتالیایی صادر کند. اگر فروشنده از اصطلاح FOB استفاده کند، باید کالا را در عرشه کشتی در بندر ایران تحویل دهد. همچنین، باید هزینه حمل کالا از بندر ایران تا بندر ایتالیا را پرداخت کند.
یک فروشنده آمریکایی قصد دارد یک محموله کالا را به یک خریدار چینی صادر کند. اگر فروشنده از اصطلاح FCA استفاده کند، باید کالا را به یک شرکت حمل و نقل آمریکایی تحویل دهد. همچنین، باید هزینه حمل کالا از نقطه تحویل در آمریکا تا نقطه تحویل در چین را پرداخت کند.
در صورت دریافت خدمات در زمینه حمل بار از چین، با کارشناسان ما در پست تی ان تی در تماس باشید.
بر اساس تجربه شخصی، انتخاب اصطلاح مناسب برای یک معامله تجاری بین المللی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، شرایط قرارداد، و ترجیحات طرفین معامله و شما باید بنا بر شرایط خود بهترین گزینه را انتخاب کنید. در ادامه مهمترین تفاوتهای FOB و FCA را بهصورت جزئیتر برای شما شرح دادیم:
تفاوت در تحویل کالا
تفاوت در تحویل کالا به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، شرایط قرارداد، و ترجیحات طرفین معامله. در اینجا برخی از تفاوتهای رایج در تحویل کالا آورده شده است:
محل تحویل کالا
محل تحویل کالا یکی از مهمترین عواملی است که بر تفاوتهای تحویل کالا تأثیر میگذارد. محل تحویل کالا میتواند در بندر مبدأ، در انبار فروشنده، یا در نقطهای در مقصد باشد.
●تحویل در بندر مبدأ: در این حالت، فروشنده کالا را در عرشه کشتی در بندر مبدأ تحویل میدهد. در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام بارگیری بر عهده فروشنده است. همچنین، هزینه حمل کالا از بندر مبدأ تا مقصد بر عهده خریدار است.
● تحویل در انبار فروشنده: در این حالت، فروشنده کالا را در انبار خود در مبدأ تحویل میدهد. در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل به انبار بر عهده فروشنده است. همچنین، هزینه حمل کالا از انبار فروشنده تا مقصد بر عهده خریدار است.
● تحویل در نقطهای در مقصد: در این حالت، فروشنده کالا را در نقطهای در مقصد تحویل میدهد. در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل در نقطه مقصد بر عهده فروشنده است. همچنین، هزینه حمل کالا از نقطه تحویل تا مقصد بر عهده خریدار است.
انتقال ریسک
انتقال ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا معمولاً در محل تحویل کالا صورت میگیرد. در برخی موارد، انتقال ریسک ممکن است در زمان دیگری نیز صورت گیرد.
● انتقال ریسک در محل تحویل کالا: در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در محل تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
● انتقال ریسک قبل از محل تحویل کالا: در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا قبل از محل تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود. به عنوان مثال، اگر فروشنده کالا را به یک شرکت حمل و نقل برای حمل به بندر مقصد تحویل دهد، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل به شرکت حمل و نقل از فروشنده به شرکت حمل و نقل منتقل میشود.
مسئولیت هزینه حمل
هزینه حمل کالا معمولاً بر عهده خریدار است، اما ممکن است بر عهده فروشنده نیز باشد.
● مسئولیت هزینه حمل بر عهده خریدار: در این حالت، خریدار باید هزینه حمل کالا از محل تحویل کالا تا مقصد را پرداخت کند.
● مسئولیت هزینه حمل بر عهده فروشنده: در این حالت، فروشنده باید هزینه حمل کالا از محل تحویل کالا تا مقصد را پرداخت کند.
مسئولیت ترخیص کالا
مسئولیت ترخیص کالا معمولاً بر عهده خریدار است، اما ممکن است بر عهده فروشنده نیز باشد.
● مسئولیت ترخیص کالا بر عهده خریدار: در این حالت، خریدار باید هزینههای ترخیص کالا از گمرک مقصد را پرداخت کند.
● مسئولیت ترخیص کالا بر عهده فروشنده: در این حالت، فروشنده باید هزینههای ترخیص کالا از گمرک مقصد را پرداخت کند.
انتخاب اصطلاح مناسب برای تحویل کالا به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، شرایط قرارداد، و ترجیحات طرفین معامله.
بیشتر بخوانید: مراحل ترخیص کالا از گمرک {گام به گام}
تفاوت در انتقال ریسک
تفاوت در انتقال ریسک در معاملات تجاری بین المللی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، شرایط قرارداد، و ترجیحات طرفین معامله. در اینجا برخی از تفاوتهای رایج در انتقال ریسک آورده شده است:
● انتقال ریسک در محل تحویل کالا: در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در محل تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
● انتقال ریسک قبل از محل تحویل کالا: در این حالت، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا قبل از محل تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود. به عنوان مثال، اگر فروشنده کالا را به یک شرکت حمل و نقل برای حمل به بندر مقصد تحویل دهد، ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل به شرکت حمل و نقل از فروشنده به شرکت حمل و نقل منتقل میشود.
اصطلاحات Incoterms تعیین میکنند که در چه زمانی و کجا ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود. در زیر برخی از اصطلاحات Incoterms براساس مجله معروف آمریکایی Eurosender، که بر انتقال ریسک تأثیر میگذارند آورده شده است:
- FOB (Free on board): در این اصطلاح، فروشنده کالا را در عرشه کشتی در بندر مبدأ تحویل میدهد. ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام بارگیری در کشتی از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
- FCA (Free Carrier): در این اصطلاح، فروشنده کالا را به حمل کننده مشخص شده توسط خریدار تحویل میدهد. ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در هنگام تحویل به حمل کننده از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
- CPT (Carriage paid to): در این اصطلاح، فروشنده هزینه حمل کالا را تا نقطه تعیین شده در مقصد پرداخت میکند. ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در نقطه تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
- CIP (Carriage and Insurance paid to): در این اصطلاح، فروشنده هزینه حمل کالا و بیمه کالا را تا نقطه تعیین شده در مقصد پرداخت میکند. ریسک از دست دادن یا آسیب دیدن کالا در نقطه تحویل کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
تفاوت در هزینهها
تفاوت در هزینهها در معاملات تجاری بین المللی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، شرایط قرارداد، و ترجیحات طرفین معامله. در اینجا برخی از تفاوتهای رایج در هزینهها آورده شده است:
● هزینه حمل کالا: هزینه حمل کالا معمولاً بر عهده خریدار است، اما ممکن است بر عهده فروشنده نیز باشد. هزینه حمل کالا به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، مسافت، و وزن کالا.
● هزینه بیمه کالا: هزینه بیمه کالا معمولاً بر عهده خریدار است، اما ممکن است بر عهده فروشنده نیز باشد. هزینه بیمه کالا به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله ارزش کالا، ریسک حمل و نقل، و شرایط بیمه.
● هزینه ترخیص کالا: هزینه ترخیص کالا معمولاً بر عهده خریدار است، اما ممکن است بر عهده فروشنده نیز باشد. هزینه ترخیص کالا به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع کالا، ارزش کالا، و قوانین گمرکی کشور مقصد.
انتخاب روش مناسب برای هزینهها به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع حمل و نقل، مسافت، و ارزش کالا.
بیشتر بخوانید: هزینه ترخیص کالا از گمرک به چه عواملی بستگی دارد؟
کلام آخر
FOB و FCA، دو قرارداد مهم در تجارت بینالمللی هستند که تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند. شناخت این تفاوتها برای فروشندگان و خریداران ضروری است تا بتوانند قراردادی مناسب با نیازهای خود را انتخاب کنند.
در FOB، فروشنده مسئولیت تحویل کالا را تا روی عرشه کشتی بر عهده دارد و ریسک از زمانی که کالا روی عرشه کشتی قرار میگیرد، به خریدار منتقل میشود. این قرارداد برای فروشندگانی که میخواهند مسئولیت حملونقل را به خریدار منتقل کنند، مناسب است.
در FCA، فروشنده مسئولیت تحویل کالا را تا زمانی که کالا تحویل حملکننده میشود، بر عهده دارد و ریسک از زمانی که کالا تحویل حملکننده میشود، به خریدار منتقل میشود. این قرارداد برای فروشندگانی که میخواهند هزینه بارگیری را به عهده بگیرند، مناسب است.
بنابراین، فروشندگان و خریداران باید با توجه به شرایط قرارداد و نیازهای خود، یکی از این دو قرارداد را انتخاب کنند.
سوالات متداول
سوال ۱: FOB و FCA چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند؟
پاسخ: FOB و FCA دو قرارداد مهم در تجارت بینالمللی هستند که تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند. در FOB، فروشنده مسئولیت تحویل کالا را تا روی عرشه کشتی بر عهده دارد و ریسک از زمانی که کالا روی عرشه کشتی قرار میگیرد، به خریدار منتقل میشود. در FCA، فروشنده مسئولیت تحویل کالا را تا زمانی که کالا تحویل حملکننده میشود، بر عهده دارد و ریسک از زمانی که کالا تحویل حملکننده میشود، به خریدار منتقل میشود.
سوال ۲: کدام قرارداد FOB یا FCA مناسبتر است؟
پاسخ: انتخاب بین FOB و FCA به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله شرایط قرارداد، نوع کالا، و هزینههای حملونقل. در FOB، فروشنده مسئولیت حملونقل را به خریدار منتقل میکند. این قرارداد برای فروشندگانی که میخواهند مسئولیت حملونقل را به خریدار منتقل کنند، مناسب است. در FCA، فروشنده مسئولیت بارگیری را به عهده میگیرد. این قرارداد برای فروشندگانی که میخواهند هزینه بارگیری را به عهده بگیرند، مناسب است.
سوال ۳: در FOB، هزینه بارگیری بر عهده کیست؟
پاسخ: در FOB، هزینه بارگیری بر عهده خریدار است.
سوال ۴: در FCA، هزینه بارگیری بر عهده کیست؟
پاسخ: در FCA، هزینه بارگیری بر عهده فروشنده است.
