شروع تجارت، چه در سطح بینالمللی و چه داخلی، با سوالات متعددی همراه است. یکی از این سوالات که ذهن بسیاری از افراد تازه وارد به دنیای تجارت را به خود مشغول میکند این است که کالای تجاری چیست و ملاک تشخیص آن از کالای غیرتجاری در گمرک چگونه است.
از آنجایی که تشخیص کالای تجاری از کالای غیر تجاری اهمیت بالایی دارد و کوچکترین اشتباه در صادر / وارد کردن کالا ممکن است، قاچاق کالا تلقی شود، تصمیم گرفتیم این مطلب از مجله خبری پست بینالمللی تیانتی ایران را به این موضوع اختصاص بدهیم. برای آگاهی از معیارهای تشخیص کالاهای تجاری از کالای تجاری، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
چه کالایی تجاری محسوب میشود؟
کالای تجاری همانطور که اشاره کردیم، یکی از اصطلاحات مهم در گمرک است و به کالایی گفته میشود که به تشخیص گمرک ایران، به منظور فروش، صادر یا وارد شده باشد. این کالا میتواند به همان شکل اولیه به فروش برسد یا پس از انجام عملیاتی مانند بستهبندی، تفکیک و تولید، به بازار عرضه شود.
نکته حائز اهمیت این است که در صورتی که کالای تجاری، بدون اظهار مالک و پرداخت حقوق ورودی و عوارض، از گمرک خارج شود و در فرآید خروج از گمرک یا بعد از آن کشف شود، قاچاق محسوب میشود. این عمل، چه توسط صاحب کالا و چه نماینده قانونی او انجام شود، پیامدهای قانونی به دنبال خواهد داشت.
در صورت قاچاق، کالای مذکور ضبط و به گمرک بازگردانده میشود و در صورت عدم وجود کالا، قیمت آن از مرتکب دریافت میشود. پس از دریافت وجوه گمرکی، مبلغ به صاحب کالا مسترد میشود و فردی که مرتکب قاچاق شده است با توجه به مقررات کیفری، تعقیب خواهد شد.
مطلب پکینگ لیست چیست؟ نقشه راه شما برای حمل و نقل ایمن و آسان کالا را از ما بخوانید.
صاحب کالای تجاری کیست؟
صاحب کالای تجاری، فردی است که مالکیت آن کالا را به طور قانونی در اختیار دارد. به عبارت دیگر این شخص باید شرایط زیر را داشته باشد:
- نسخه اصلی اسناد خرید و حمل کالابه نام او صادر شده باشد.
- ترخیصیه کالابه نام او صادر شده باشد.
- سایر اسنادبه نام او ظهرنویسی شده باشد.
- صحت امضا واگذارکنندهاز طرف مقام صلاحیتدار گواهی شده باشد.
مدارک لازم برای اثبات مالکیت کالای تجاری
- نسخه اصلی اسناد خرید(مانند فاکتور)
- بارنامه
- بیمهنامه
- گواهی مبدأ
- ترخیصیه
- سایر اسناد مرتبط(مانند گواهی بهداشت)
کالای غیرتجاری چیست؟
محصولات غیرتجاری، دنیایی فراتر از تجارت را به تصویر میکشند. این اقلام، به جای سودآوری، برای مصرف شخصی و لذت فردی وارد یا صادر میشوند. مقادیر محدود و اهداف غیرتجاری، آنها را از کالاهای تجاری متمایز میکند.
ویژگیهای کلیدی محصولات غیرتجاری
- مصرف شخصی: این محصولات برایاستفاده و لذت فردی یا هدیه به دیگران در نظر گرفته شدهاند.
- مقادیر محدود: برخلاف کالاهای تجاری،تعداد آنها محدود است و به نیازهای شخصی محدود میشود.
- اهداف غیرتجاری: فروش مجددیا کسب سود، هدف از واردات یا صادرات این اقلام نیست.
اهمیت تمایز بین محصولات تجاری و غیرتجاری
- مقررات گمرکی: قوانین و مقرراتمربوط به ترخیص این دو نوع محصول متفاوت است.
- ارزش: ارزشمحصولات غیرتجاری بر اساس نیازهای شخصی و سلیقه فردی تعیین میشود، نه ارزش بازار.
نمونههایی از محصولات غیرتجاری
- وسایل شخصی: مانند لباس، لوازم آرایشی، و جواهرات
- اقلام برای استفاده شخصی: مانند کتاب، لوازم ورزشی، و تجهیزات موسیقی
- کالاهایی برای لذت فردی: مانند اسباببازی، لوازم هنری، و سوغاتی
درک تفاوت بین محصولات تجاری و غیرتجاری، برای انتقال صحیح آنها از مرزهای گمرکی و رعایت قوانین ضروری است. و اما کالاهای غیر تجاری دقیقاً کدام کالاها هستند؟
نمونه های آزمایشگاهی
معمولاً قبل از ورود برخی از کالاها به یک کشور، یک نمونه به منظور آزمایش در آزمایشگاه به کشور مقصد وارد میشود. نمونههای آزمایشگاهی، کالای تجاری محسوب نمیشوند و جزء کالاهای صادراتی/ وارداتی به حساب نمیآیند.
تجهیزات و ماشینآلات
کالاهایی مانند تجهیزات کارگاهی، ماشین آلات و قطعات مورد نیاز واحدهای تولیدی، در دسته کالاهای تجاری قرار نمیگیرند. به ویژه اگر این لوازم به منظور مصرف شخصی و با تایید صریح وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) در داخل کشور تولید شود.
کالاهای مورد نیاز دستگاههای دولتی
کالاهایی که توسط دستگاههای اجرایی برای انجام وظایف و نیل به اهدافشان وارد یا صادر میشوند، جزو کالاهای تجاری محسوب نمیشوند. برای تامین این کالاها، دستگاههای اجرایی باید با اطلاع وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) اقدامات لازم را انجام دهند.
تشخیص کالای تجاری از غیرتجاری، موضوعی حیاتی در تجارت بینالمللی است. اگرچه قوانین و مقررات، چارچوبی برای این تشخیص ارائه میدهند، اما استثناهایی نیز وجود دارد.
تصمیمگیری در مورد این استثنائات، به عهده سازمانهای مربوطه است. در زمینه واردات و صادرات، این تصمیمات از اهمیت بالایی برخوردارند و باید با دقت و آگاهی کامل اتخاذ شوند.
در ایران، سازمان گمرک نقش تعیین کنندهای در اجرای مقررات مربوط به کالاهای تجاری و غیرتجاری ایفا میکند. این سازمان مسئولیت تعیین معیارهای تشخیص بین این دو دسته کالا را بر عهده دارد و بر پایبندی واردکنندگان و صادرکنندگان به دستورالعملها نظارت میکند. اهمیت تمایز بین کالاهای تجاری و غیر تجاری در چارچوب مقررات گمرکی آشکار می شود.
تفاوت کالای تجاری و غیرتجاری
همانطور که اشاره کردیم کالای غیرتجاری کالایی است که برای مصرف شخصی وارد یا صادر میشود و معمولاً در مقادیر محدود مشخص میشود. این اقلام برای فروش مجدد یا اهداف تجاری در نظر گرفته نشدهاند. اما اگر بخواهیم تفاوت این دو دسته کالا را بدانید، باید به جدول زیر سر بزنید که به طور خلاصه تفاوتهای کلیدی بین کالای تجاری و غیرتجاری را نشان میدهد:
| ویژگی | کالای تجاری | کالای غیرتجاری |
| هدف از واردات یا صادرات | فروش | مصرف شخصی |
| مقدار کالا | زیاد | محدود |
| مقررات گمرکی | پیچیده | ساده |
| عوارض گمرکی | بیشتر | کمتر |
مدارک لازم برای صادرات کالا های تجاری و غیر تجاری
کالاهای تجاری
- کارت بازرگانی معتبر
صادرکننده باید کارت بازرگانی معتبر از اتاق بازرگانی ایران دریافت کند.
- مجوز صدور
برخی کالاها برای صادرات نیاز به مجوز از مراجع ذیصلاح مانند وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی و یا سازمان انرژی اتمی دارند.
- گواهی بهداشت و قرنطینه
برای صادرات محصولات کشاورزی، دامی و غذایی، گواهی بهداشت و قرنطینه از سازمان دامپزشکی و یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی لازم است.
- گواهی استاندارد
برای صادرات کالاهایی که مشمول استاندارد اجباری صادراتی هستند، گواهی استاندارد از سازمان ملی استاندارد ایران ضروری است.
- گواهی بازرسی
در برخی موارد، به درخواست خریدار یا بر اساس ضوابط کشور مقصد، گواهی بازرسی از یک شرکت بازرسی بین المللی مورد نیاز است.
- سایر مدارک
بسته به نوع کالا، ممکن است مدارک دیگری مانند گواهی مبدأ، فاکتور، بیمه نامه و غیره نیز لازم باشد.
کالاهای غیر تجاری
- کارت بازرگانی (اختیاری)
برای صادرات کالاهای غیر تجاری، داشتن کارت بازرگانی الزامی نیست، اما می تواند فرآیند صادرات را تسهیل کند.
- مجوز صدور
برخی کالاها حتی در صورت غیر تجاری بودن، برای صادرات نیاز به مجوز از مراجع ذیصلاح دارند.
- گواهی بهداشت و قرنطینه
برای صادرات محصولات کشاورزی، دامی و غذایی، گواهی بهداشت و قرنطینه از سازمان دامپزشکی و یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی لازم است.
- گواهی استاندارد
برای صادرات کالاهایی که مشمول استاندارد اجباری صادراتی هستند، گواهی استاندارد از سازمان ملی استاندارد ایران ضروری است.
- سایر مدارک
بسته به نوع کالا، ممکن است مدارک دیگری مانند گواهی مبدأ، فاکتور، بیمه نامه و غیره نیز لازم باشد.
بیشتر بخوانید: لیست کالاهای مجاز واردات
جمعبندی و نتیجه گیری
در این مطلب درباره اینکه کالای تجاری چیست و چه تفاوتی با کالای غیرتجاری دارد صحبت کردیم. همچنین گفتیم چه کالاهایی در دسته کالاهای غیر تجاری قرار میگیرند و گمرک برای هر کالا، چه قوانین و مقرراتی دارد. در ادامه قوانین گمرکی برای صادرات/ واردات کالاهای تجاری و غیرتجاری را مقایسه کردیم و لیستی از مدارک مورد نیاز برای صادرات کالا های تجاری و غیر تجاری را در اختیار شما قرار دادیم. امیدواریم مطالعه این مطلب اطلاعات مفیدی درباره کالاهای تجاری و غیرتجاری در اختیار شما قرار داده باشد.
مطالب مرتبط: ارسال بار از چین به ایران
سوالات متداول
کالای تجاری چیست؟
به کالایی گفته میشود که با هدف کسب سود و به صورت انبوه صادر یا وارد میشود.صادرکننده یا واردکننده کالای تجاری باید کارت بازرگانی داشته باشد. برای صادرات یا واردات برخی کالاهای تجاری، نیاز به مجوز از مراجع ذیصلاح است. کالای تجاری مشمول قوانین و مقررات مربوط به تجارت بینالمللی میشود.
کالای غیر تجاری چیست؟
به کالایی گفته میشود که با هدف استفاده شخصی و غیر انتفاعی صادر یا وارد میشود. برای صادرات یا واردات کالای غیر تجاری، نیازی به کارت بازرگانی نیست. در برخی موارد، برای صادرات یا واردات کالای غیر تجاری، نیاز به مجوز از مراجع ذیصلاح است. کالای غیر تجاری مشمول قوانین و مقررات مربوط به گمرک میشود.
تفاوت کالای تجاری و غیر تجاری در چیست؟
- هدف از صادرات یا واردات کالا
- اگر هدف از صادرات یا واردات کالا کسب سود باشد، کالا تجاری محسوب میشود.
- اگر هدف از صادرات یا واردات کالا استفاده شخصی و غیر انتفاعی باشد، کالا غیر تجاری محسوب میشود.
- میزان و دفعات صادرات یا واردات کالا
- اگر صادرات یا واردات کالا به صورت انبوه و با دفعات زیاد انجام شود، کالا تجاری محسوب میشود.
- اگر صادرات یا واردات کالا به صورت موردی و با دفعات کم انجام شود، کالا غیر تجاری محسوب میشود.
- ارزش کالا
- اگر ارزش کالا از حد معینی (که توسط گمرک تعیین میشود) بیشتر باشد، کالا تجاری محسوب میشود.
- اگر ارزش کالا از حد معینی (که توسط گمرک تعیین میشود) کمتر باشد، کالا غیر تجاری محسوب میشود.
