Fob چیست؟

اصطلاحات مختلفی در حوزه تجارت بین‌المللی وجود دارد که بازرگانان باید برای خرید و فروش و واردات و صادرات موفق با این اصطلاحات آشنا باشند. یکی از این موارد که احتمالا شما هم تاکنون نامش را زیاد شنیده‌اید، کلمه Fob یا فوب است. به نظر شما fob چیست و آشنایی با آن چه اهمیتی دارد؟ در ادامه بیشتر با این اصطلاح و کاربردهای آن آشنا می‌شویم.

معنی Fob چیست؟

بگذارید مهم‌ترین سوال یعنی fob چیست را در همین ابتدای مقاله پاسخ دهیم. کلمه FOB مخفف عبارت « Freight On Board» یعنی حمل تا روی عرشه است. این عبارت اولین بار در زمان‌های بسیار قدیم و زمانی ایجاد شد که کشتی‌های بادبانی و قدیمی کار حمل و نقل کالا را انجام می‌دادند و این کالاها توسط کارگران و به صورت دستی حمل می‌شد. امروزه البته اوضاع کمی متفاوت است و برای انواع دیگر حمل و نقل هم این اصطلاح به کار می‌رود. به ساده‌ترین حالت ممکن، فوب در واقع اصطلاحی است که مسئولیت حمل بار و هزینه‌های آن را تا نقطه خاصی بر عهده فروشنده می‌گذارد، این نقطه خاص می‌تواند مقصد نهایی کالا یا نقطه خاصی برای حمل و نقل آن باشد. از مهم‌ترین این مسئولیت‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• هزینه‌های حمل و نقل کالا
• انجام تشریفات گمرکی برای صادرات کالا (در صورت نیاز)
• هزینه‌های بسته بندی مناسب کالا برای جلوگیری از اسیب دیدن آن
• پرداخت هزینه حمل کالا از مبدا تا بندر و از بندر تا مقصد (در صورت نیاز)
• بارگیری کالا و اطمینان از ارسال به موقع و درست آن

در صورت تمایل به دریافت خدمات در زمینه ارسال بار از اروپا به ایران، با کارشناسان ما در پست تی ان تی در تماس باشید.

Fob یک مکان خاص به چه معناست؟

تا این جای کار متوجه شدیم Fob چیست و به چه منظور به کار می‌رود. اما شاید تاکنون این کلمه را در یک عبارت شنیده باشید. مثلا احتمالا کلمه فوب خلیج فارس را زیاد شنیده‌اید، چنین عبارتی در مورد مکان‌های متنوعی به کار می‌رود مثلا فوب خلیج مکزیک یا بسیاری جاهای دیگر. همراه بودن کلمه فوب همراه با مکان اصولا برای نشان دادن محل حمل و نقل است. در این نصطه به خصوص، مسئولیت‌های فروشنده به پایان می‌رسد و دیگر مسئولیتی در قبال کالا ندارد و از این مرحله به بعد خریدار باید تمامی هزینه‌های حمل و نقل، بیمه کالا، هزینه ترخیص کالا از گمرک و موارد دیگر را پرداخت کند.

نکته این جاست که با کمی دقت می‌توان گفت قیمت کالا در این نقطه خاص، پایین‌ترین قیمت ممکن و به نوعی قیمت خالص کالاست زیرا بعد از این نقطه هزینه‌های حمل و نقل و … هم به آن اضافه می‌شود. بنابراین وقتی از عبارت فوب در کنار مکان خاصی اشاره می‌شود، بیشتر هدف این است که پایین‌ترین قیمت کالا بیان شود. به طور مثال منظور از قیمت نفت فوب خلیج فارس در واقع پایین‌ترین قیمت آن در حالت بین‌المللی است.

بیشتر بخوانید: فرق fob و fca چیست؟

فوب مبداء و فوب مقصد

در تمامی اسناد و مدارک و قراردادهای حمل کالا، نام مکان داخل پرانتز و بعد از کلمه فوب قرار می‌گیرد که اهمیت بسیاری دارد. طبق تعاریف وبسایت investopedia، دو نوع فوب رایج داریم که یکی فوب مبدأ (FOB Shipping Point) و دیگری فوب مقصد (FOB Destination) نامیده می‌شود. در مورد اول مکان مسئولیت کالا از همان ابتدا با خریدار است و در مورد دوم، تمامی مسئولیت‌ها تا نقطه پایان بر عهده فروشنده قرار می‌گیرد. البته یک حالت سوم هم وجود دارد و آن هم این که یک مکان واسطه وجود داشته باشد که تا قبل از آن هزینه‌ها به عهده فروشنده باشد و از جایی به بعد خریدار مسائل را بر عهده بگیرد که اتفاقا رایج هم هست. با توجه به این مسئله می‌توان گفت درک نادرست از شرایط نقطه حمل و نقل FOB ممکن است برای خریداران گران تمام شود. نیازی به گفتن نیست که فوب مقصد بیشتر به خریدار است، البته به شرطی که فروشنده هزینه‌های حمل کالا را روی قیمت تمام شده محصول خود نکشیده باشد.

بیشتر بخوانید: اینویس چیست؟

سوء تفاهم‌های رایج در مورد اصطلاح فوب

این که معنی دقیق فوب چیست می‌تواند برای برخی گیج کننده باشد و با توجه به تعاریف معمول، بسیاری برداشت‌های اشتباهی از این اصطلاح دارند که از رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

FOB تمامی هزینه‌ها را شامل می‌شود.

این برداشت کاملا اشتباه است. فوب تمامی هزینه‌ها را پوشش نمی‌دهد، به طور مثال نقطه تعیین شدهدر فوب در بسیاری از مواقع یک موقعیت واسطه است، این یعنی خریدار از آن نقطه به بعد باید هزینه بیمه، حمل و نقل و سایر موارد را بپردازد تا بار خود را به مقصد اصلی برساند.

مقصد فوب به معنی افتادن تمام هزینه‌ها گردن فروشنده است.

البته که در شرایط مقصد فوب، فروشنده هزینه‌‌های بالاتری را متحمل می‌شود، اما این به این معنی نیست که خریدار همیشه سود می‌کند. فروشنده می‌تواند خیلی راحت هزینه‌های خود را روی قیمت کالای خود بکشد و هیچگونه هزینه‌ای را از جیب نپردازد و خود خریدار است که به صورت غیر مستقیم هزینه باربری و بیمه را خواهد پرداخت.

جهت اطلاع از شرایط ارسال سریع بسته پستی، با کارشناسان ما در پست تی ان تی در ارتباط باشید.

فوب در تعیین صلاحیت قانونی موثر است.

شرایط FOB تنها نوعی قوانین و تعیین مسئولیت بین فروشنده و خریدار هستند. در صورت بروز مشکل یا هرگونه اختلاف، بندهای قرارداد فوب نمی‌تواند موثر باشد و باید موضوعات مورد بحث به صورت جداگانه بررسی شوند، مگر این که در مورد اختلافات احتمالی هم بندهای مخصوصی در قرارداد وجود داشته باشد.

نحوه مستندسازی شرایط حمل و نقل FOB

شرایط و قرارداد فوب اهمیت بسیاری دارد و اصلا معلوم می‌کند که فوب چیست و چه مسئولیت‌هایی بر عهده خریدار و فروشنده وجود دارد. بسیار مهم است که بندهای این قرارداد کاملا روشن و واضح تعیین شوند و هر دو طرف موارد مهم را در واح‌ترین حالت ممکن قید کنند:

• شرایط FOB:‌ قراردادها و اسناد حمل و نقل باید به وضوح نقطه حمل و نقل Fob یا همان مقصد فوب و دیگر شرایط را تعیین کنند.
• مکان تعریف شده: چه مکان انتقال و چه مقصد اصلی خریدار (بندر ممقصد یا مکان هدف خریدار) مد نظر باشد، باید به صورت روشن و بسیار دقیق مشخص شده و در قراردادها ذکر شود.
• عنوان مسئولیت‌ها: برای وضوح بیشتر، اسناد می‌توانند تعارف اصلی فوب و شرایط آن را در بر بگیرند و تاکید کنند که مسؤولیت کدام بخش‌ها با فروشنده است.
• تاریخ و زمان: اسناد باید حتما تاریخ و زمان انتقال کالا به محل حمل و نقل و تاریخ تحویل تخمینی را نشان دهند.
• وضعیت کالا: در محل حمل و مقصد، وضعیت کالا را مستند کنید. این می‌تواند برای اختلافات یا ادعاهای بیمه مفید باشد. البته که شرایط اولیه هم باید به وضوح در اسناد ذکر شده باشد.

بیشتر بخوانید: Fca چیست؟

جمع بندی

آشنایی با اصطلاحات بین‌المللی تجاری برای هر فردی که در زمینه صادرات و واردات فعالیت‌ می‌کند از واجبات است و کمک می‌کند با دید بهتری معاملات خود را انجام دهید. در این مقاله سعی کردیم به سوال fob چیست پاسخ دهیم و شرایط و موارد مختلف را در مورد این اصطلاح توضیح دهیم که امیدواریم برای‌تان مفید واقع شده باشد.

سوالات متداول

تفاوت بین FOB و CIF چیست؟

تفاوت مهم این است که CIF هزینه حمل و نقل و بیمه را تا نقطه مقصد بر عهده فروشنده می‌گذارد، برخلاف قرارداد FOB که در آن ممکن است این‌ها مسئولیت خریدار باشد. CIF ممکن است برای خریدار گران‌تر تمام شود زیرا فروشنده می‌تواند هزینه‌های حمل و نقل و بیمه را مستقیما روی کالا بکشد.

قیمت گذاری فوب چیست؟

قیمت گذاری فوب در واقع قیمت تمام شده کالا به همراه هزینه‌های جانبی فروشنده تا مقصد خاص است. در واقع در این حالت حتما باید بعد از کلمه فوب نام مکان یا همان بندر دریایی هم بیاید تا قیمت آن معنا پیدا کند.

آیا فروشنده موظف به بیمه کالا‌های ارسالی است؟

خیر. اما در صورتی که فروشنده کالا‌ها را بیمه نکند، موظف است حداقل خریدار را در جریان ریسک‌های احتمالی قرار دهد.